आरोग्य : हिवाळ्यात हृदयविकाराच्या झटक्यांचा धोका वाढतो आणि या काळात अनेकदा हार्ट अटॅक हा टॉयलेटमध्ये येतो. याची अनेक कारणे आहेत, ज्यात लोक दररोज करत असलेल्या काही सामान्य चुकांचा समावेश आहे. काही खबरदारी घेतल्यास तुम्ही या स्थितीपासून स्वतःचे संरक्षण करू शकता. हिवाळ्याच्या कडाक्याच्या थंडीत हृदयविकाराचा झटका आणि ब्रेन स्ट्रोकच्या घटनांमध्ये मोठी वाढ होते. विशेषतः सकाळी टॉयलेटला गेल्यावर हार्ट अटॅक येण्याचे प्रमाण जास्त असते, ज्यामागे ठोस वैज्ञानिक आणि शारीरिक कारणे आहेत. अचानक होणारा तापमानातील बदल, रक्तदाब वेगाने वाढणे आणि हृदयावर पडणारा अतिरिक्त ताण ही यामागची प्रमुख कारणे मानली जातात.
थंडीमुळे शरीरातील रक्तवाहिन्या आकुंचन पावतात, ज्यामुळे रक्तदाब वाढतो आणि हृदयाला रक्त पंप करण्यासाठी जास्त मेहनत करावी लागते. या परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून वेळीच खबरदारी घेतल्यास जीव वाचवणे शक्य आहे.
रक्तवाहिन्यांचे आकुंचन आणि वाढता रक्तदाब
थंडीच्या दिवसात शरीर स्वतःला उबदार ठेवण्यासाठी बाहेरच्या रक्तवाहिन्या आकुंचन पावते. यामुळे रक्ताभिसरणासाठी उपलब्ध जागा कमी होते आणि रक्तदाब वेगाने वाढू लागतो. जेव्हा एखादी व्यक्ती उबदार रजाईतून किंवा अंथरुणातून अचानक बाहेर येते, तेव्हा या तापमानातील फरकामुळे हृदयावर अचानक मोठा ताण येतो. हा वाढलेला रक्तदाब हृदयविकाराचा झटका किंवा ब्रेन स्ट्रोकसाठी कारणीभूत ठरू शकतो, विशेषतः ज्यांना आधीच उच्च रक्तदाबाचा त्रास आहे अशा व्यक्तींसाठी हे अत्यंत धोकादायक असते.
टॉयलेटमध्ये जास्त जोर लावण्याचे धोके
NCBI च्या रिपोर्टनुसार, हिवाळ्यात पाणी कमी पिण्यामुळे अनेकांना बद्धकोष्टतेचा त्रास होतो. टॉयलेटमध्ये मलविसर्जनासाठी जास्त जोर लावल्याने हृदयाचे ठोके आणि रक्तदाब यात अचानक बदल होतो, ज्याला वैद्यकीय भाषेत ‘वेलसाल्वा मॅन्युवर’ म्हटले जाते. कमकुवत हृदय असलेल्या रुग्णांसाठी हा अचानक आलेला बदल घातक ठरू शकतो. यामुळे हृदयाच्या स्नायूंवर प्रचंड दबाव येतो आणि हार्ट अटॅक येण्याची शक्यता बळावते.
अचानक होणारा तापमानातील बदल
उबदार खोलीतून एकदम थंड बाथरूममध्ये जाणे शरीरासाठी एका धक्क्यासारखे असते. या अचानक होणाऱ्या बदलामुळे हृदयाची धडधड अनियंत्रित होऊ शकते. वृद्ध व्यक्ती आणि हृदयविकार असलेल्या रुग्णांमध्ये शरीराची तापमान सहन करण्याची क्षमता कमी असते. त्यामुळे बाथरूममधील कडाक्याची थंडी आणि शरीराचे तापमान यातील असमतोल हृदयाची क्रिया थांबवण्यास कारणीभूत ठरू शकतो.
सकाळच्या वेळी असणारा सर्वाधिक धोका
सकाळच्या वेळी मानवी शरीरात ‘स्ट्रेस हार्मोन्स’चे प्रमाण जास्त असते आणि रक्त देखील इतर वेळेच्या तुलनेत थोडे जास्त दाट असते. अशा स्थितीत जेव्हा व्यक्ती सकाळी उठल्याबरोबर टॉयलेटला जाते, तेव्हा हृदयावर अतिरिक्त भार पडतो. रक्ताच्या गाठी तयार होण्याची शक्यताही सकाळी जास्त असते, म्हणूनच बहुतेक हार्ट अटॅकच्या घटना पहाटे किंवा सकाळी बाथरूममध्ये घडताना दिसतात.
जीवनशैली आणि शारीरिक हालचालींचा अभाव
कार्डियोलॉजिस्ट डॉ. सुजीत नारायण यांच्या मते, हिवाळ्यात शारीरिक हालचाली कमी होतात आणि खाण्यापिण्याच्या सवयी बदलतात, ज्यामुळे रक्तातील कोलेस्ट्रॉल आणि वजन वाढते. या ऋतूत स्मोकिंग किंवा अल्कोहोलचे सेवन वाढल्यास हृदयावर आणखी ताण येतो. या धोक्यापासून वाचण्यासाठी टॉयलेटला जाण्यापूर्वी शरीर थोडे हालचाली करून गरम करावे, टॉयलेट सीट जास्त थंड नसावी याची काळजी घ्यावी आणि आहारात फायबरचा समावेश करून बद्धकोष्टता टाळावी.
(टिप : हा लेख केवळ सामान्य माहितीच्या उद्देशाने आहे. हा वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचारांचा पर्याय नाही. अधिक तपशीलांसाठी नेहमी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. लेखातील माहितीची अचूकता, विश्वासार्हता किंवा परिणामकारकतेची जबाबदारी रयात रक्षक न्यूज घेत नाही.)
