नवी दिल्ली – झी न्यूजला खोटी बातमी प्रसारित करणे चांगलेच महागात पडले आहे. या प्रकरणी न्यूज ब्रॉडकास्टर्स अँड डिजिटल स्टँडर्ड्स अथॉरिटीने (एनबीडीएसए) झी न्यूजला एक लाख रूपयांचा दंड ठोठावला आहे. एनबीडीएसएने म्हटले आहे की झी न्यूजकडून प्रसारित केलेल्या बातमीने सामान्य वाहतूक समस्येला सांप्रदायिक बनवले आणि सत्यापित नसलेले सोशल मीडिया व्हिडिओ तथ्य म्हणून सादर केले.
झी न्यूजने एका वर्षापूर्वी व्हायरल व्हिडिओचा वापर करून बातमीत दावा केला होता की एका ट्रक चालकाने रस्त्याच्या मधोमध ट्रक थांबवला आणि नमाज पठण केले, ज्यामुळे मोठी वाहतूक कोंडी झाली. तथापि, तथ्य तपासणी आणि वाहतूक सल्लागारातून असे दिसून आले की खराब हवामान आणि भूस्खलनामुळे त्यावेळी महामार्ग आधीच बंद होता. त्यामुळे चालक स्वतः इतर वाहनांसह जाममध्ये अडकला होता. सोशल मीडियावर उपलब्ध असत्यापित सामग्री वापरल्याबद्दल चॅनेलला आता एक लाख दंड ठोठावण्यात आला आहे.
मंगळवारी जारी केलेल्या आदेशात, एनबीडीएसएने म्हटले आहे की झी न्यूजने आवश्यक खबरदारी घेतली नाही, जी गंभीर चूक आहे.
एनबीडीएसऐ सोशल मीडियाशी संबंधित बातम्या प्रसारित करण्यासाठी सहा नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे देखील जारी केली आहेत. त्यात म्हटले आहे की व्हिडिओची सत्यता पुष्टी करता येत नाही, असे म्हणणे पुरेसे नाही.
एनबीडीएसए ही एक स्वयं-नियामक संस्था असून न्यूज ब्रॉडकास्टर्स अँड डिजिटल असोसिएशनने स्वेच्छेने स्थापित केलेल्या आचारसंहिता आणि प्रसारण मानकांची अंमलबजावणी करते. एनबीडीएसएचे अध्यक्ष आणि सुप्रीम कोर्टाचे माजी न्यायाधीश ए.के. सिक्री यांनी ३ मार्च २०२५ रोजी प्रसारित झालेल्या झी न्यूजच्या कार्यक्रमाविरुद्ध दाखल केलेल्या तीन तक्रारींवर सुनावणी केल्यानंतर हा आदेश दिला. इंद्रजित घोरपडे, उत्कर्ष मिश्रा आणि सय्यद कब रशिदी यांनी तक्रारी दाखल केल्या होत्या.
या कार्यक्रमात एका ट्रक चालकाचा वाहनाच्या टपावर नमाज अदा करतानाचा व्हिडिओ दाखवण्यात आला. चॅनेलने आरोप केला होता की चालकाने ट्रक रस्त्याच्या मध्यभागी पार्क केला, ज्यामुळे वाहतूक कोंडी झाली. अँकर म्हणाला, महामार्गाच्या दुसऱ्या बाजूला असलेला रस्ता पूर्णपणे मोकळा दिसतो कारण या ड्रायव्हरप्रमाणे तेथे कोणीही नमाज अदा करत नाही. त्यांनी असाही आरोप केला होता की जेव्हा नमाजची वेळ आली तेव्हा चालकाने वाहन थांबवण्याऐवजी रस्त्याच्या मध्यभागी पार्क केले. अँकर पुढे म्हणाले होते झी न्यूज या व्हायरल व्हिडिओची पुष्टी करत नाही,
परंतु काही दिवसांनंतर, ऑल्ट न्यूजने एक स्पष्ट व्हिडिओ जारी केला आणि चालक स्वतः वाहनांच्या लांब रांगेत अडकल्याचे वृत्त दिले. त्यावेळी जारी केलेल्या सल्लागारात जम्मूच्या रामबन भागात एकेरी वाहतूक आणि दगड पडण्याचा इशारा देण्यात आला होता, जिथे कथित वाहन कोंडी झाली होती. तक्रारदार घोरपडे यांनी आरोप केला की झी न्यूजने असत्यापित व्हिडिओ प्रसारित करून आणि मुस्लिम ट्रक चालकावर खोटे आरोप करून आचारसंहिता आणि प्रसारण मानकांचे उल्लंघन केले आहे.
तक्रारींना उत्तर देताना, लेखी स्पष्टीकरणात आणि नोव्हेंबरमध्ये झालेल्या सुनावणीदरम्यान, झी न्यूजने म्हटले की त्यांनी व्हिडिओ असत्यापित आणि तथ्यात्मक किंवा सत्यापित नसलेला म्हणून सादर केला होता. चॅनेलने कोणत्याही नियमांचे उल्लंघन करण्यास नकार दिला. मात्र जस्टिस सिक्री यांनी म्हटले आहे की, एनबीडीएसएच्या मते, सोशल मीडियावर उपलब्ध असत्यापित सामग्रीचा वापर गंभीर निष्काळजीपणा दर्शवितो. हे आचारसंहितेत नमूद केलेल्या तत्त्वाच्या विरुद्ध होते. आदेशात म्हटले आहे की उल्लंघनाचे स्वरूप पाहता, एनबीडीएसए मोठा दंड आकारू शकला असता. मात्र प्रसारकाने नंतर व्हिडिओ काढून टाकल्यामुळे १ लाख रूपयांचा दंड आकारण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
