नवी दिल्ली – आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (आयएमएफ) च्या माजी मुख्य अर्थशास्त्रज्ञ आणि हार्वर्डच्या प्राध्यापक गीता गोपीनाथ यांनी जागतिक आर्थिक मंचावरून भारताला मोठा इशारा दिला आहे. त्या म्हणाल्या की प्रदूषण हा भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी अमेरिकन टॅरिफ किंवा जागतिक व्यापार युद्धांपेक्षा खूप मोठा धोका आहे. भारताला आर्थिक गती टिकवून ठेवायची असेल तर प्रदूषणाला युद्धपातळीवर समाप्त केले पाहिजे, यावर त्यांनी भर दिला.
गीता गोपीनाथ यांच्या मते, प्रदूषण ही केवळ पर्यावरणीय समस्या नाही तर त्याचे गंभीर आर्थिक परिणाम आहेत. खराब हवेच्या गुणवत्तेमुळे लोकांची कार्यक्षमता कमी होते आणि आजारपणामुळे कामाचे दिवस वाया जातात. वायू प्रदूषणामुळे दरवर्षी भारतात अंदाजे १७ लक्ष मृत्यू होतात, जे एकूण मृत्यूंपैकी १८ टक्के आहेत. आरोग्यसेवेचा हा मोठा खर्च थेट जीडीपीवर परिणाम करतो.
गोपीनाथ यांनी इशारा दिला की कोणत्याही परदेशी गुंतवणूकदाराने भारतात व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी पर्यावरण आणि राहणीमानाचा विचार करावा. जर हवा विषारी राहिली तर प्रतिभा आणि पैसा दोन्ही निघून जाऊ शकतात. सध्या, अमेरिकन शुल्क चर्चेचा केंद्रबिंदू आहे, परंतु ते बाह्य आणि तात्पुरते असू शकतात, तर प्रदूषण हे अंतर्गत आणि कायमचे आव्हान आहे. गोपीनाथ यांच्या मते, प्रदूषणाचा परिणाम कोणत्याही शुल्कापेक्षा खूपच परिणामकारक आणि गंभीर आहे.
गीता गोपीनाथ म्हणाल्या की प्रदूषणाचा सामना करणे हे सर्वोच्च प्राधान्य असले पाहिजे. देशातील प्रमुख शहरांमध्ये पायाभूत सुविधा आणि पर्यावरण संतुलन यावर काम केले पाहिजे. केवळ तात्पुरते उपायच नव्हे तर दीर्घकालीन आणि कायमस्वरूपी उपाय शोधले पाहिजेत. गीता गोपीनाथ यांच्या विधानाच्या पार्श्वभूमीवर, सर्वोच्च न्यायालयानेही ठाम भूमिका घेतली. बुधवारी, न्यायालयाने केंद्र सरकार तसेच दिल्ली, पंजाब, हरियाणा, उत्तर प्रदेश आणि राजस्थान सरकारांना हवा गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोगाने प्रस्तावित केलेल्या दीर्घकालीन उपाययोजना अंमलात आणण्यासाठी ठोस कृती योजना सादर करण्याचे निर्देश दिले.
गेल्या काही वर्षांत भारतात प्रदूषण ही एक गंभीर समस्या म्हणून उदयास आली आहे. दिल्ली-एनसीआरसह अनेक प्रमुख शहरांमध्ये प्रदूषणामुळे होणाऱ्या नुकसानाबद्दल डॉक्टर आणि शास्त्रज्ञ इशारा देत आहेत. आता, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्या माजी मुख्य अर्थतज्ज्ञ गीता गोपीनाथ यांनीही भारतातील प्रदूषणाच्या धोकादायक पातळीबद्दल गंभीर इशारा दिला आहे.
