मनिपूर – केंद्रीय निवडणूक आयोगाने सुरू केलेल्या एसआयआरचा विरोधी पक्षांवर प्रभाव पडल्याचे दिसून येत आहे. एसआयआरमध्ये लाखो लोकांची नावे वगळण्यात आली. ज्यामुळे विरोधी पक्षांचा नुकत्याच झालेल्या पाच राज्यांच्या निवडणुकीत पराभव झाला. यामुळे एसआयआर ही भाजपच्या फायद्याची असल्याचा आरोप करत विरोधी पक्ष करत आहेत. यापूर्वी अनेक राज्यांमध्ये एसआयआरचा विरोध केल्या गेला आहे. दरम्यान आता संघर्षग्रस्त मणिपूरमध्ये सुरू असलेल्या मतदार याद्यांच्या विशेष सघन पुनर्विलोकन (एसआयआर) प्रक्रियेचा कुकी संघटना विरोध करत आहेत. 60 हजार विस्थापित लोक एसआयआरमधून वगळण्याची चिंता कुकी संघटनेने व्यक्त केली चिंता.
कुकी इनपी मणिपूर (केआयएम) या संघटनेने म्हटले आहे की सरकारने सुमारे 59 हजार कुकी-झो विस्थापित व्यक्तींचा प्रश्न सोडवावा आणि त्यांना एसआयआर प्रक्रियेत सहभागी होण्यासाठी घरी परतण्यास मदत करावी, अशी त्यांची अपेक्षा आहे. लोकसंख्येच्या एका मोठ्या आणि असुरक्षित घटकाचा सहभाग सुनिश्चित न करता अशी महत्त्वपूर्ण निवडणूक आणि प्रशासकीय प्रक्रिया पुढे नेणे हे लोकशाही प्रतिनिधित्वाच्या मूलभूत तत्त्वांना कमी लेखण्यासारखे असल्याचे केआयएमने म्हटले आहे.
या संघटनेने पुढे म्हटले आहे कि या 59 हजार विस्थापित लोकांना प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे एसआयआर प्रक्रियेतून वगळल्याने ही प्रक्रिया अपूर्ण आणि तिच्या सध्याच्या स्वरूपात अस्वीकार्य ठरते, असे या संघटनेने गुरुवारी एका निवेदनात म्हटले आहे. केआयएमने म्हटले आहे की सर्व बाधित विस्थापित व्यक्तींची रीतसर नोंदणी व्हावी आणि त्यांना पुनरावलोकन प्रक्रियेत सहभागी करून घेता यावे, यासाठी सरकारने आणि जिल्हा प्रशासनाने सुलभ आणि सर्वसमावेशक यंत्रणा स्थापन करण्याकरिता तात्काळ आणि ठोस पावले उचलावीत.
संघटनेने म्हटले आहे की अशा तरतुदींशिवाय एसआयआर सुरू ठेवणे केवळ अन्यायकारकच ठरणार नाही, तर त्यामुळे संपूर्ण प्रक्रियेच्या वैधतेवर आणि विश्वासार्हतेवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण होईल. संस्थेने यावर जोर दिला की सध्याच्या परिस्थितीत एसआयआर प्रक्रिया मान्य नाही. केआयएमने म्हटले आहे की कोणत्याही विस्थापित व्यक्तीला वगळल्यास एसआयआर प्रक्रियेच्या निष्पक्षतेवर आणि सर्वसमावेशकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होईल, जी काही दिवसांपूर्वी मणिपूर तसेच ईशान्येकडील इतर दोन राज्ये, मिझोराम आणि सिक्कीममध्ये सुरू करण्यात आली होती.
मणिपूरमध्ये एसआयआर प्रक्रिया सुरू झाली असून, तालुकास्तरीय अधिकारी सध्या घरोघरी जाऊन माहिती गोळा करत आहेत. 5 जुलै रोजी एक मसुदा यादी प्रसिद्ध केली जाईल आणि दावे व आक्षेपांच्या प्रक्रियेनंतर 6 सप्टेंबर रोजी अंतिम यादी प्रसिद्ध केली जाईल.
माहित असावे की मे 2023 पासून मणिपूरमध्ये सुरू असलेल्या जातीय हिंसाचारात किमान 260 लोकांचा बळी गेला आहे आणि जवळपास 60 हजार लोक विस्थापित झाले आहेत. हा हिंसाचार सुरुवातीला मैतेई आणि कुकी समुदायांमध्ये सुरू झाला आणि आता त्यात जवळपास सर्वच गट सामील झाले आहेत. मैतेई समुदाय प्रामुख्याने इम्फाळ खोऱ्यातील मैदानी प्रदेशात राहतो, तर कुकी समुदाय डोंगराळ भागात राहतो. हिंसाचार सुरू झाल्यापासून, मैतेई आणि कुकी समुदाय आपापल्या भागांपुरतेच मर्यादित राहिले आहेत.
या संघर्षांमुळे मणिपूरमध्ये 60 विस्थापित लोक एसआयआर प्रक्रियेतून वगळण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. संघटनेचे म्हणणे आहे कि या 60 विस्थापित लोकांना अगोदर परत येण्यासाठी ठोस पावलं उचलावी आणि नंतरच एसआयआर प्रक्रिया सुरू करावी. जेणेकरून हे 60 हजार विस्थापित लोक एसआयआर प्रक्रियेतून वगळले जाणार नाही.
Author: विवेक गंगाधरराव राऊत
Cheif Editor, Rayat Rakshak News, Maharashtra.
