भुवनेश्वर – ओडिशा राज्यात भाजपची सरकार आल्यानंतर जातीय दंगली आणि मॉब लिंचिंगच्या घटनांमध्ये वाढ झाली आहे. खुद राज्याचे मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी यांनी विधानसभेत दिलेल्या माहितीवरून याचा खुलासा झाला आहे. मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी यांनी सोमवारी विधानसभेत सांगितले की, जून २०२४ ते फेब्रुवारी २०२६ दरम्यान राज्यात ५४ जातीय दंगली आणि जमावाकडून होणाऱ्या हिंसाचाराच्या सात घटना घडल्या आहेत. बीजेडीचे आमदार गौतम बुद्ध दास यांनी विचारलेल्या प्रश्नाच्या लेखी उत्तरात मुख्यमंत्री मोहन चरण माझी यांनी ही माहिती विधानसभेत दिली.
सोमवारी विधानसभेत बीजेडी आमदार गौतम बुद्ध दास यांनी विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना, मुख्यमंत्री माझी यांनी सांगितले की बालासोर जिल्ह्यातील विविध पोलिस ठाण्यांमध्ये ५४ पैकी २४ जातीय हिंसाचाराच्या घटना नोंदवण्यात आल्या आहेत, ज्यामुळे या काळात राज्यात सर्वाधिक अशा घटना घडल्या आहेत.
राज्यात भाजप सरकार सत्तेत आल्यापासून, खोर्धा जिल्ह्यात १६ जातीय हिंसाचाराच्या घटना नोंदवण्यात आल्या आहेत. गेल्या २० महिन्यांत, कोरापूटमध्ये आठ, मलकानगिरीमध्ये चार आणि भद्रक जिल्ह्यात दोन घटना घडल्या आहेत. मुख्यमंत्री माझी यांनी त्यांच्या उत्तरात असेही म्हटले आहे की जून २०२४ पासून यावर्षी फेब्रुवारी अखेरपर्यंत राज्यातील विविध भागात लिंचिंगमुळे सात मृत्यू झाले आहेत.
विधानसभेत सादर केलेल्या माहितीवरून असे दिसून आले की या काळात आदिवासी बहुल रायगड जिल्ह्यात जादूटोण्याच्या संशयावरून मॉब लिंचिंगच्या तीन घटना घडल्या आहेत. जून २०२४ ते फेब्रुवारी २०२५ दरम्यान, धेनकनालमध्ये मॉब लिंचिंगच्या दोन घटना घडल्या, तर बालासोर आणि देवगड जिल्ह्यात प्रत्येकी एक घटना घडली. बहुतेक प्रकरणांमध्ये, आरोपी हे ब्राह्मणवादी संघटनांशी संबंधित असल्याचे सांगितले जाते.
मुख्यमंत्र्यांनी असेही सांगितले की राज्यभरातील विविध पोलिस ठाण्यांमध्ये शांतता समित्या स्थापन करून सरकार जातीय सलोखा राखण्यासाठी काम करत आहे. या समित्या वेगवेगळ्या समुदायांमधील समन्वय सुधारण्यासाठी आणि स्थानिक पातळीवर तणाव रोखण्यासाठी काम करत आहेत. त्यांनी असेही सांगितले की स्थानिक प्रशासनांना समुदायांमधील सलोखा राखण्यासाठी सक्रिय पावले उचलण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
माझी यांनी पुढे सांगितले की शांतता बिघडवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या व्यक्ती किंवा गटांना ओळखण्यासाठी गुप्तचर माहितीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. या माहितीच्या आधारे, अधिकारी कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्यासाठी प्रतिबंधात्मक आणि सुधारात्मक उपाययोजना करत आहेत. त्यांनी पुढे सांगितले की कायदा मोडणाऱ्यांवर कठोर कायदेशीर कारवाई केली जात आहे. आवश्यकतेनुसार गुन्हे दाखल केले जात आहेत आणि अटक केली जात आहे. जादूटोण्याच्या संशयावरून हल्ले करण्यासह जमावाकडून होणारा हिंसाचार रोखण्यासाठी सरकार जागरूकता कार्यक्रम देखील राबवत आहे.
मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले की, दंगलीत सहभागी असल्याच्या आरोपाखाली जवळपास 300 लोकांना अटक करण्यात आली आहे. मात्र यापैकी 50 टक्क्यांपेक्षा कमी प्रकरणांमध्ये आरोपपत्र दाखल करण्यात आले आहे. इंडियन एक्सप्रेसच्या वृत्तानुसार, मुख्यमंत्र्यांच्या उत्तरात कटक शहरात दुर्गा पूजा विसर्जनादरम्यान झालेल्या जातीय संघर्षांचा उल्लेख नव्हता. ऑक्टोबर २०२५ मध्ये झालेल्या या घटनेनंतर कटकमध्ये जवळजवळ तीन दिवस कर्फ्यू लागू करण्यात आला होता. दुर्गा पूजा विसर्जनादरम्यान झालेल्या संघर्षांनी हिंसाचाराला सुरुवात झाली. काही दिवसांनी, विश्व हिंदू परिषदेच्या सदस्यांची पोलिसांशी चकमक झाली आणि तोडफोड आणि जाळपोळीच्या घटनाही घडल्या. राज्यात द्वेषपूर्ण गुन्हे आणि जातीय संघर्षांमध्ये वाढ झाल्याचा आरोप करत विरोधी पक्षांनी सरकारवर टीकेचा भडीमार केला आहे.
