भक्त, अंधभक्त, श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा; आपण नेमके कुठे चाललो आहोत.?

प्रस्तावना : एका जुन्या आठवणीने पुन्हा जागा केलेला प्रश्न……………

       आज श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा, भक्ती आणि अंधभक्ती याविषयी लिहिताना माझ्या पूर्वायुष्यातील एक प्रसंग प्रकर्षाने आठवतो.
सन १९८५ चा काळ. मी त्या वेळी महाविद्यालयीन जीवनात होतो. समाजात अंधश्रद्धा निर्मूलन आणि भारत जोडो यांसारख्या सामाजिक चळवळींची सुरुवात होत होती. विविध ठिकाणी सभा, व्याख्याने, चर्चा आणि वैचारिक सत्रे आयोजित केली जात होती. तरुणाईमध्येही या विषयांबद्दल कुतूहल निर्माण होत होते. अशाच एका वैचारिक सत्राचे आयोजन वर्धा येथे करण्यात आले होते. विषय होता “श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा.”

      माझा स्वभाव मुळातच चिकित्सक. एखादी गोष्ट कोणी सांगितली म्हणून ती लगेच स्वीकारण्यापेक्षा “असे का?”, “यामागे कारण काय?”, “हे खरे कसे मानायचे?” असे प्रश्न विचारण्याची माझी सवय होती. त्या सत्रात वक्त्याने श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा यातील फरक, समाजातील रूढी-परंपरा, त्यामागील मानसिकता आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या सामाजिक समस्यांवर विचार मांडले.

विषय माझ्या मनाला भिडला. व्याख्यान ऐकून शांत बसण्यापेक्षा माझ्या मनात निर्माण झालेल्या अनेक शंकांचे समाधान करून घेण्याची मला उत्सुकता होती. त्यामुळे कार्यक्रमानंतर मी वक्त्याशी चर्चा केली. एकामागून एक प्रश्न विचारले. काही मुद्द्यांवर प्रतिप्रश्न केले. त्यांच्या उत्तरांमधून समाधान करून घेतले.

त्या चर्चेतून मला एक महत्त्वाची गोष्ट जाणवली—
प्रश्न विचारणे म्हणजे श्रद्धेचा अपमान नाही आणि प्रत्येक गोष्ट न तपासता स्वीकारणे म्हणजे श्रद्धा नव्हे. त्या दिवसापासून श्रद्धा, अंधश्रद्धा, विचार, विवेक आणि सामाजिक परिवर्तन या विषयांकडे पाहण्याची माझी दृष्टी अधिक व्यापक झाली. आज अनेक वर्षांनंतर मागे वळून पाहताना जाणवते की, त्या काळात मनात निर्माण झालेले प्रश्न आजही तितकेच जिवंत आहेत.

फरक एवढाच आहे की,
१९८५ मध्ये चर्चा सभागृहात व्हायची; आज ती मोबाईलच्या स्क्रीनवर आणि सोशल मीडियावर होते. तेव्हा अफवा एका गावातून दुसऱ्या गावात पोहोचायला वेळ लागायचा; आज ती काही सेकंदांत हजारो लोकांपर्यंत पोहोचते.
म्हणूनच आज हा प्रश्न अधिक गंभीर झाला आहे—
आपण श्रद्धावान होत आहोत की अंधश्रद्धावान?
आपण भक्त होत आहोत की अंधभक्त?
आणि सर्वांत महत्त्वाचे—आपली विचारशक्ती आपण स्वतः वापरत आहोत का?

श्रद्धा म्हणजे काय?
भारत हा श्रद्धा, संस्कार आणि परंपरांचा देश आहे. आपल्या जीवनाच्या प्रत्येक टप्प्यावर श्रद्धेचे स्थान आहे. सकाळी उठल्यावर देवाचे स्मरण करणे, मंदिरात जाणे, पूजा-अर्चा करणे, प्रार्थना करणे, संत-महात्म्यांना नमन करणे, सण-उत्सव साजरे करणे हे आपल्या संस्कृतीचे अविभाज्य भाग आहेत.

या श्रद्धेचा आदर केला पाहिजे.
श्रद्धा म्हणजे एखाद्या व्यक्ती, विचार, मूल्य, परंपरा किंवा ईश्वराविषयी मनात असलेला विश्वास आणि आदर. एखादी व्यक्ती देवावर श्रद्धा ठेवते. रोज प्रार्थना करते. मंदिरात जाते. कठीण प्रसंगी देवाचे स्मरण करते. पण त्याचबरोबर ती मेहनत करते, आपली जबाबदारी पार पाडते, प्रामाणिकपणे जगते आणि इतरांच्या सुख-दुःखात सहभागी होते.

ही श्रद्धा आहे.
श्रद्धा माणसाला कठीण काळात मानसिक आधार देऊ शकते. संकटातून बाहेर पडण्याची आशा देऊ शकते आणि चांगले कर्म करण्याची प्रेरणा देऊ शकते (पॉवर थिंकिंग). पण श्रद्धेचा अर्थ कर्म सोडून चमत्काराची वाट पाहणे असा नाही. एक शेतकरी शेतात बी पेरतो. त्याला पाऊस पडेल, पीक येईल, अशी आशा असते. तो निसर्गावर विश्वास ठेवतो. पण तो फक्त देवाची प्रार्थना करून घरी बसत नाही. तो जमीन तयार करतो, बी पेरतो, खत देतो, पाणी देतो, कष्ट करतो. श्रद्धा आणि कर्म यांची सांगड म्हणजे जीवनाचा खरा मार्ग.

अंधश्रद्धा कुठे सुरू होते?
जेव्हा एखादी गोष्ट विचार न करता, तपासून न पाहता, पुरावा न पाहता केवळ भीती, गैरसमज किंवा आंधळ्या विश्वासामुळे सत्य मानली जाते, तेव्हा ती अंधश्रद्धेचे रूप घेऊ शकते. समजा एखाद्या घरातील मूल आजारी पडले.
आई-वडील देवाकडे प्रार्थना करतात
“देवा, माझ्या मुलाला लवकर बरे कर.” ही श्रद्धा आहे.
आणि त्याचबरोबर ते डॉक्टरांकडे जातात, आवश्यक तपासणी करून घेतात आणि योग्य वैद्यकीय सल्ला घेतात. ही विवेकबुद्धी आहे.

पण कोणी सांगितले—
“डॉक्टरांकडे जाऊ नका. हा ताईत बांधा, हा चमत्कारी उपाय करा; मूल आपोआप बरे होईल.” आणि त्या विश्वासामुळे योग्य उपचाराला उशीर झाला, तर ही गंभीर बाब आहे. इथे प्रश्न देवावर श्रद्धा ठेवण्याचा नाही. प्रश्न आहे—आपल्या श्रद्धेमुळे आपण वास्तवाकडे दुर्लक्ष तर करत नाही ना?

भक्त आणि अंधभक्त यांच्यातील फरक
भक्त प्रश्न विचारू शकतो.
अंधभक्त प्रश्न विचारण्यास घाबरतो.
भक्त म्हणतो
“मी या व्यक्तीचा आदर करतो; पण ती व्यक्ती चुकीची असेल तर तिची चूकही चूकच म्हणेन.”
अंधभक्त म्हणतो—
“ज्याला मी मानतो तो कधीच चुकीचा असू शकत नाही.”
हीच विचारसरणी पुढे अनेक समस्यांना जन्म देते. आणि अंधभक्ती फक्त धर्मापुरती मर्यादित नाही. कोणी एखाद्या गुरूचा अंधभक्त असू शकतो, कोणी एखाद्या राजकीय नेत्याचा, कोणी एखाद्या विचारधारेचा, तर कोणी एखाद्या प्रसिद्ध व्यक्तीचा. जिथे व्यक्ती सत्यापेक्षा मोठी होते, तिथे अंधभक्तीची सुरुवात होते.

पूर्वीच्या काळात काय होते?
आज आपण अंधश्रद्धेबद्दल बोलतो तेव्हा जुन्या काळातील प्रत्येक परंपरेला चुकीचे ठरवणे योग्य नाही. आपल्या पूर्वजांच्या काळातील परिस्थिती समजून घेणेही आवश्यक आहे. त्या काळात आजच्यासारखे विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि आधुनिक वैद्यकीय साधने उपलब्ध नव्हती.
मोबाईल नव्हता.
इंटरनेट नव्हते.
हवामानाचा अचूक अंदाज नव्हता.
दूरच्या ठिकाणची माहिती काही सेकंदांत मिळत नव्हती.
निसर्ग हाच त्यांच्या जीवनाचा मोठा आधार होता.
त्यामुळे सूर्य, पाणी, झाडे, नद्या, पृथ्वी आणि निसर्गातील विविध घटकांविषयी आदराची भावना निर्माण झाली.
अनेक परंपरांच्या मागे सामाजिक, पर्यावरणीय किंवा व्यावहारिक कारणेही असू शकतात.

समस्या परंपरेत नाही.
समस्या तेव्हा निर्माण होते, जेव्हा आपण परंपरेमागचा मूळ अर्थ विसरतो आणि केवळ बाह्य स्वरूपाला चिकटून राहतो.
झाडाची पूजा की झाडाचे संरक्षण?
आपण झाडाला देव मानतो.
त्याची पूजा करतो.
ही भावना सुंदर आहे.
पण त्याचा खरा अर्थ काय?
झाड वाचवणे.
जर आपण झाडाची पूजा केली आणि दुसऱ्या दिवशी विनाकारण झाड तोडले, तर आपण परंपरेचा अर्थ समजलो का?

नदीला आपण माता म्हणतो.
पण नदीत कचरा टाकला तर त्या मातेशी आपले नाते कितपत खरे आहे?

पृथ्वीला आपण माता म्हणतो.
पण पर्यावरणाचे नुकसान केले तर पृथ्वीमातेचा सन्मान कसा झाला?
परंपरेचा खरा सन्मान तिच्यामागील चांगला संदेश आचरणात आणण्यात आहे.

आजच्या काळातील नवी अंधश्रद्धा—मोबाईल आणि सोशल मीडिया
पूर्वी अफवा गावातील चौकात किवा पारावर पसरायची. आज ती काही सेकंदांत हजारो लोकांपर्यंत पोहोचते. Whatsapp वर एक मेसेज येतो. “हा उपाय करा आणि अमुक आजार कायमचा बरा करा.” कोणीतरी तो वाचतो. पुढे पाठवतो. दुसरा विश्वास ठेवतो. तिसरा त्यावर व्हिडिओ बनवतो. आणि काही वेळात अप्रमाणित माहिती “सत्य” म्हणून समाजात फिरू लागते. आज आपल्याकडे माहितीची कमतरता नाही. पण योग्य आणि चुकीची माहिती ओळखण्याची क्षमता अधिक महत्त्वाची झाली आहे.
प्रत्येक Forward केलेला मेसेज सत्य नसतो.
म्हणून आजच्या काळात शिक्षणाबरोबरच चिकित्सक विचार करण्याची सवय आवश्यक आहे.

प्रश्न विचारणे म्हणजे श्रद्धेचा अपमान नाही
लहान मूल सतत विचारते—
“हे असे का?”
“पाऊस का पडतो?”
“आकाश निळे का आहे?”
आपण त्याला समजावतो.
मग मोठ्या माणसाने प्रश्न विचारला तर त्याला चुकीचे का समजावे?
प्रश्न विचारणे म्हणजे श्रद्धेचा अपमान नव्हे.
प्रश्न विचारण्याची पद्धत मात्र सभ्य आणि आदरयुक्त असली पाहिजे.
दुसऱ्याच्या श्रद्धेची टिंगल करणे चुकीचे आहे.
त्याचप्रमाणे स्वतःच्या श्रद्धेच्या नावाखाली दुसऱ्याला प्रश्न विचारण्यापासून रोखणेही योग्य नाही.
असहमती असू शकते; पण अपमानाची गरज नाही.

संतांनी आपल्याला काय शिकवले?
महाराष्ट्राची संतपरंपरा ही केवळ पूजा-अर्चेची परंपरा नाही. संतांनी समाजाला प्रेम, समता, सेवा, सदाचार, माणुसकी आणि आत्मपरीक्षणाचा संदेश दिला. संत गाडगेबाबा हे त्याचे अत्यंत प्रभावी उदाहरण आहेत. गाडगेबाबांनी गावोगावी जाऊन स्वच्छतेचा संदेश दिला. लोकांनी केवळ धार्मिक कर्मकांडात न अडकता समाजाच्या वास्तविक समस्यांकडे लक्ष द्यावे, असा संदेश त्यांच्या कार्यातून दिसतो. आजही त्यांच्या विचारांकडे पाहिले तर आपल्याला एक महत्त्वाचा प्रश्न पडतो— आपण देवाच्या मंदिरात स्वच्छता करतो, पण आपल्या गावात कचरा का टाकतो?
देवाला फुले वाहतो, पण गरजू माणसाकडे दुर्लक्ष का करतो?
देवाचे नाव घेतो, पण दुसऱ्याचा द्वेष का करतो?
देवभक्ती जर माणुसकीपर्यंत पोहोचत नसेल, तर आपल्या भक्तीचा अर्थ पुन्हा तपासण्याची गरज आहे.

अंधश्रद्धा फक्त धर्मात नसते
ही गोष्ट आपण विशेषतः समजून घेतली पाहिजे. अंधविश्वास केवळ धार्मिक बाबींमध्ये नसतो. “माझा आवडता नेता कधीच चुकीचा असू शकत नाही.” “माझ्या आवडत्या व्यक्तीने सांगितले म्हणजे ते नक्कीच बरोबर.” “सोशल मीडियावर आले आहे म्हणजे ते खरे.” “सगळे लोक म्हणतात म्हणजे ते सत्य.”
हीदेखील विचार न करता स्वीकारण्याची उदाहरणे आहेत. म्हणून अंधश्रद्धेचा प्रश्न हा कोणत्याही एका धर्माचा प्रश्न नाही.
तो मानवी विचारशक्तीचा प्रश्न आहे.
आपण मुलांना काय देणार आहोत?
आपण मुलांना चांगले शिक्षण देतो.
चांगले कपडे देतो.
मोबाईल देतो.
करिअरची स्वप्ने दाखवतो.
पण त्यांना स्वतः विचार करण्याची क्षमता देतो का?

मुलाने विचारले—
“असं का?”
तर त्याला गप्प बसवू नका.
त्याला समजावून सांगा.
त्याला प्रश्न विचारायला शिकवा.
कारण ज्याला प्रश्न विचारण्याची सवय आहे, तो प्रत्येक अफवेवर सहज विश्वास ठेवणार नाही.
मुलांना केवळ उत्तर देऊ नका; योग्य प्रश्न विचारायलाही शिकवा.

सामाजिक बदलाची सुरुवात कुठून होणार?
आपण नेहमी म्हणतो— “समाज बदलला पाहिजे.”
पण समाज म्हणजे कोण?
समाज म्हणजे आपणच.
म्हणून बदलाची सुरुवात दुसऱ्यापासून नव्हे, तर स्वतःपासून झाली पाहिजे.

आजपासून आपण काही छोटे संकल्प करू शकतो—
कोणताही संदेश तपासल्याशिवाय पुढे पाठवणार नाही.
अफवा ऐकून लगेच विश्वास ठेवणार नाही.
चमत्काराचा दावा ऐकला तर पुरावा विचारू.
आरोग्याशी संबंधित गंभीर बाबतीत योग्य तज्ज्ञांचा सल्ला घेऊ.
दुसऱ्याच्या श्रद्धेचा अपमान करणार नाही.
पण चुकीच्या गोष्टीला केवळ श्रद्धेच्या नावाखाली समर्थनही करणार नाही.
मुलांना प्रश्न विचारण्यास प्रोत्साहन देऊ.
परंपरेमागील चांगला अर्थ समजून घेण्याचा प्रयत्न करू.

श्रद्धा आणि विज्ञान यांचा संघर्ष का असावा?
श्रद्धा आणि विज्ञान यांना कायम विरोधी मानण्याची गरज नाही.
विज्ञान आपल्याला सांगते— “दावा असेल तर पुरावा तपासा.”
श्रद्धा अनेकांना सांगते—
“कठीण काळात आशा सोडू नका.”
एक आपल्याला वास्तव समजून घेण्याची पद्धत देते.
दुसरी मनाला आधार देऊ शकते.
म्हणून आपल्याला संघर्ष नव्हे, तर संतुलन हवे.
श्रद्धा मनात असावी आणि विवेक बुद्धीत असावा.
आज आपण स्वतःला एक प्रश्न विचारूया
मी ज्या व्यक्तीला मानतो, तिची चूक झाली तर मी ती मान्य करू शकतो का?
मी ज्या परंपरेचे पालन करतो, तिच्यामागचा अर्थ मला माहीत आहे का?
मला एखादी माहिती आवडली म्हणून मी ती खरी मानतोय का?
माझ्या श्रद्धेमुळे माझ्यात प्रेम वाढत आहे की द्वेष?
मी देवाला नमस्कार करतो, पण माणसाचा आदर करतो का?
हे प्रश्न इतरांना विचारण्यापूर्वी स्वतःला विचारण्याची गरज आहे.

आपण नेमके कुठे चाललो आहोत?
१९८५ मध्ये मी एका महाविद्यालयीन सभागृहात बसून श्रद्धा आणि अंधश्रद्धेवर प्रश्न विचारत होतो. आज २०२६ मध्ये आपण तंत्रज्ञानाच्या अशा युगात आहोत, जिथे जगातील कोणतीही माहिती काही क्षणांत आपल्या हातात येते.
माणूस चंद्रावर गेला. अंतराळ संशोधन पुढे गेले. वैद्यकीय विज्ञानाने प्रचंड प्रगती केली. Artificial Intelligence आपल्या दैनंदिन जीवनात प्रवेश करत आहे. पण या सगळ्या प्रगतीबरोबर एक प्रश्न अधिक तीव्रतेने उभा राहतो— आपली साधने आधुनिक झाली; पण आपली विचारसरणी किती आधुनिक झाली?

आजही अफवा पसरतात.
आजही भीतीवर आधारित समजुती लोकांना प्रभावित करतात. आजही पुरावा न तपासता दावे स्वीकारले जातात.
फरक एवढाच—
पूर्वी अंधश्रद्धेला पाय होते; आज तिला इंटरनेटचे पंख मिळाले आहेत. म्हणून आज सामाजिक प्रबोधनाची गरज पूर्वीपेक्षा कमी नाही; उलट ती अधिक वाढली आहे.

आपल्याला कोणता समाज घडवायचा आहे?
आपल्याला असा समाज नको, जिथे एखाद्याच्या श्रद्धेची टिंगल केली जाते. आणि असा समाजही नको, जिथे श्रद्धेच्या नावाखाली प्रश्न विचारण्यास बंदी असते. आपल्याला असा समाज हवा – जिथे व्यक्तीला श्रद्धेचे स्वातंत्र्य असेल, जिथे विचार करण्याचे स्वातंत्र्य असेल, जिथे प्रश्न विचारण्याचे स्वातंत्र्य असेल, जिथे विज्ञानाला स्थान असेल, जिथे परंपरेचा आदर असेल, आणि जिथे माणुसकी सर्वांत वर असेल.

खरी भक्ती कोणती?
सकाळी मंदिरात जाऊन देवापुढे डोके टेकवणे ही भक्ती असू शकते. पण घरी येऊन आई-वडिलांचा आदर करणे हीही भक्ती आहे. देवाला फुले अर्पण करणे सुंदर आहे. पण एखाद्या गरजू व्यक्तीच्या आयुष्यात आनंदाचे फूल उमलवणे त्याहून सुंदर आहे. प्रार्थना करणे चांगले आहे. पण प्रार्थनेनंतर योग्य कर्म करणे त्याहून महत्त्वाचे आहे. खरी भक्ती माणसाला जगापासून दूर नेत नाही; ती माणसाला माणसाच्या अधिक जवळ आणते.

एक छोटीशी कसोटी
जेव्हा आपल्या समोर एखादा मोठा दावा, चमत्कार, अफवा किंवा अविश्वसनीय माहिती येते, तेव्हा लगेच विश्वास किंवा अविश्वास व्यक्त करण्याऐवजी स्वतःला पाच प्रश्न विचारूया—

१. हे कोणी सांगितले?

२. याचा पुरावा काय आहे?

३. याची माहिती विश्वासार्ह स्रोतांकडून मिळते का?

४. यामुळे कोणाचे नुकसान होऊ शकते का?

५. उद्या याच्या विरुद्ध पुरावा मिळाला तर माझे मत बदलण्याची माझी तयारी आहे का?

जर आपण एवढी सवय लावून घेतली, तर आपली श्रद्धा कमी होणार नाही. उलट ती अधिक परिपक्व आणि अर्थपूर्ण होईल.

शेवटचा विचार
माझ्या त्या १९८५ च्या महाविद्यालयीन दिवसांमध्ये मनात निर्माण झालेला प्रश्न आजही माझ्यासमोर उभा आहे. तेव्हा मी वक्त्याला प्रश्न विचारले होते. आज प्रश्न स्वतःलाच विचारण्याची वेळ आहे.
आपली श्रद्धा आपल्याला काय शिकवते?
आपली भक्ती आपल्याला कसा माणूस बनवते?
आपण जे मानतो त्यामागे विचार आहे का?
आणि आपल्या पुढच्या पिढीला आपण काय देणार आहोत—फक्त परंपरा की परंपरेसोबत विवेकाची दृष्टी?
आपल्याला श्रद्धा सोडायची नाही.
आपल्या परंपरा सोडायच्या नाहीत.
आपल्या संस्कृतीपासून दूर जायचे नाही.
पण—
डोळे बंद करून जगायचेही नाही.
आपल्याला हवे आहे—
श्रद्धा + विवेक
परंपरा + विज्ञान
भक्ती + मानवता
संस्कार + प्रश्न विचारण्याची क्षमता
विश्वास + सत्याचा शोध
कारण—
“श्रद्धेची ज्योत मनात तेवत ठेवा; पण तिच्यासोबत विवेकाची मशालही हातात ठेवा.”
प्रकाश आपल्याला दिसण्याची शक्ती देतो;
पण विवेक आपल्याला योग्य दिशा निवडण्याची शक्ती देतो.

म्हणूनच—
भक्त व्हा, पण अंधभक्त होऊ नका.
श्रद्धावान व्हा, पण अंधश्रद्धाळू होऊ नका.
परंपरेचा आदर करा, पण विवेकाला विसरू नका.
विज्ञान स्वीकारा, पण माणुसकी सोडू नका.
प्रश्न विचारा, पण आदराने.
मतभेद ठेवा, पण मनभेद करू नका.
आणि शेवटी एकच—
आपण देवासमोर किती वेळा नतमस्तक झालो, यापेक्षा एखाद्या माणसाला उभे करण्यासाठी आपण किती वेळा हात पुढे केला, हे अधिक महत्त्वाचे आहे. याच विचारातून सामाजिक परिवर्तनाची सुरुवात होऊ शकते.

आपण श्रद्धा जपूया…
अंधश्रद्धा टाळूया…
विवेक जागवूया…
आणि माणुसकीने भरलेला समाज घडवूया.

लेखक –
इंजि. प्रदीप चौधरी, नागपूर.
Health & Life Coach
H24 FIT CLUB & NUTRI WORLD
संपर्क – ८६६८४६६४३८

Author: इंजि. प्रदीप चौधरी

लेखक नागपूर येथील रहिवासी असून अमरावती येथील कृषिदेव खत कारखान्यात कारखाना व्यवस्थापक म्हणून कार्यरत आहेत. पेशाने ते यांत्रिकी अभियंता आहे, त्याचबरोबर समाजातील आरोग्य आणि फिटनेस जनजागृतीसाठी ते हेल्थ अँड लाइफ कोच म्हणूनही कार्यरत असून समाजप्रबोधनाचे कार्य सक्रियपणे करतात. साहित्याची आवड असल्यामुळे ते सामाजिक, शैक्षणिक तसेच आरोग्य व जीवनशैली विषयक लेखन नियमितपणे करतात. त्यांनी सामाजिक, शैक्षणिक व साहित्यिक विषयांवर विपुल लेखन केले असून त्यांचे लेख सोशल मीडिया मध्ये सातत्याने प्रकाशित होतात. विविध सामाजिक संस्थांच्या माध्यमातून ते समाजप्रबोधनाचे कार्य प्रभावीपणे पार पाडत आहेत. आपल्या प्रभावी आणि विचारप्रवर्तक लेखणीद्वारे ते सामाजिक, शैक्षणिक व धार्मिक विषयांवरील महत्त्वपूर्ण विचार जनतेसमोर मांडतात. आपले विचार सा. रयत रक्षक व रयत रक्षक न्यूज, महाराष्ट्र च्या माध्यमातून ते नेहमी प्रखरतेने मांडत असतात.