माझी लेखणी माझे पेज…
“बडा नटखट है रे कृष्ण कन्हैया, क्या करे यशोदा मैया…” हे गाणे ऐकले की डोळ्यासमोर उभा राहतो तो लोणी चोरणारा, गोपींना छेडणारा, गायींमध्ये रमणारा, बासरीच्या सुरांनी संपूर्ण वृंदावन मंत्रमुग्ध करणारा श्रीकृष्ण.
कृष्ण खोडकर होता, पण बेशिस्त नव्हता. त्याच्या प्रत्येक खोडीत प्रेम होते, निरागसपणा होता आणि जीवनाला दिशा देणारा संदेश होता. यशोदा माईंनी त्याला केवळ प्रेमच दिले नाही, तर संस्कार, शिस्त आणि योग्य-अयोग्य याची जाणीवही करून दिली. त्या संस्कारांमुळेच तो पुढे धर्मरक्षक, आदर्श राजा, महान योद्धा आणि भगवद्गीतेचा अमर उपदेशक बनला.
आजही प्रत्येक घरात कन्हैया आहेत, पण त्यांचे बालपण पूर्णपणे बदलले आहे.
आजचा कन्हैया रात्री उशिरापर्यंत मोबाईल, सोशल मीडिया, ऑनलाइन गेम्स आणि वेब सिरीजमध्ये गुंतलेला असतो. सकाळी उशिरा उठतो. व्यायाम नाही, मैदानी खेळ नाही, वाचन नाही. मित्रांसोबत खेळण्याऐवजी मोबाईलच्या पडद्यामागे तासन्तास हरवून जातो.
काही तरुण चहाच्या टपरीवर तासन्तास बसून वेळ घालवतात. सिगारेट, गुटखा, तंबाखू आणि इतर व्यसनांच्या आहारी जातात. आयुष्य घडविण्याच्या वयात अनेक जण स्वतःचे भविष्य उद्ध्वस्त करत आहेत.
यामागे केवळ मुलांनाच दोष देता येईल का?
आजची यशोदाही बदलली आहे. आई-वडील नोकरी, व्यवसाय आणि दैनंदिन धावपळीत इतके व्यस्त झाले आहेत की मुलांशी मनमोकळा संवाद साधण्यासाठी त्यांच्याकडे वेळच उरत नाही. मुलगा दिवसभर काय करतो, कोणत्या मित्रांच्या सहवासात आहे, इंटरनेटवर काय पाहतो, कोणत्या सवयी लावत आहे याकडे अनेकदा पुरेसे लक्ष दिले जात नाही.
आज समाजात एक वेगळेच चित्र दिसते. मुलींवर अनेक निर्बंध घातले जातात; पण अनेकदा मुलांच्या बाबतीत तेवढीच शिस्त लावली जात नाही. मुलगा रात्री उशिरापर्यंत बाहेर राहिला, पार्टीला गेला, कुठेही फिरला तरी “मुलगा आहे” म्हणून दुर्लक्ष केले जाते. ही मानसिकता बदलण्याची गरज आहे.
संस्कार फक्त मुलींना नव्हे, तर मुलांनाही तितकेच आवश्यक आहेत.
माझ्या लहानपणी, आम्ही संध्याकाळी सात वाजेपर्यंत घरी आलो नाही, तर माझी आजी अक्षरशः गावभर फिरून आम्हाला शोधून आणायची. तिच्या त्या रागामागे प्रेम होते, काळजी होती आणि संस्कार होते. आज “सातच्या आत घरात” ही संकल्पना अनेक घरांतून हरवत चालली आहे.
मुलींना शिकवा, सक्षम करा, आत्मनिर्भर बनवा आणि स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची ताकद द्या. पण त्याचबरोबर मुलांनाही शिकवा की स्त्रीचा सन्मान कसा करायचा. चांगले आणि वाईट यातला फरक समजावून सांगा. “नाही” म्हणजे “नाही” हे त्यांना लहानपणापासून शिकवा.
मुलांना संस्कारी बनवा; बलात्कारी बनवू नका.
ही केवळ एक घोषणा नाही, तर प्रत्येक घराची जबाबदारी आहे. गुन्हेगार जन्माला येत नाहीत; चुकीचे संस्कार, चुकीची संगत आणि चुकीची मानसिकता त्यांना त्या मार्गावर नेतात. म्हणूनच घरातील संस्कार हेच समाजाच्या सुरक्षिततेचे पहिले विद्यापीठ आहे. आज मुलांना महागडा मोबाईल देण्यापेक्षा वेळ द्या. बाइक देण्यापेक्षा जबाबदारी द्या. खिसे पैसे देण्यापेक्षा माणुसकी शिकवा. यशाच्या शर्यतीत धावायला शिकवताना चांगला माणूस कसा व्हायचा हेही शिकवा.
अंधश्रद्धेपासून स्वतःही दूर राहा आणि आपल्या मुलांनाही दूर ठेवा.
समाजात अनेक भोंदू बाबा लोकांच्या श्रद्धेचा गैरफायदा घेतात. खोटे चमत्कार, भीती आणि अंधविश्वास यांच्या जाळ्यात लोकांना अडकवतात. विवेक, विज्ञान आणि सत्य यांवर विश्वास ठेवणारी पिढी घडवणे ही काळाची गरज आहे.
भगवान श्रीकृष्णाने भगवद्गीतेत सांगितले आहे—
“उद्धरेदात्मनात्मानं” — स्वतःचा उद्धार स्वतःच करा.
आज हा संदेश प्रत्येक पालक आणि प्रत्येक तरुणाने समजून घेण्याची गरज आहे.
जर प्रत्येक आई यशोदा झाली, प्रत्येक वडील नंदबाबा झाले आणि प्रत्येक घरात प्रेमाबरोबर संस्कारांची शिदोरी मिळाली, तर प्रत्येक घरात पुन्हा एक कृष्ण घडेल.
मुलींवर बंधने घालण्यापेक्षा मुलांना जबाबदारी शिकवा.
मुलींना भीती नव्हे, आत्मविश्वास द्या.
मुलांना सत्ता नव्हे, संस्कार द्या.
कारण संस्कारी मुलगाच स्त्रीचा सन्मान करतो आणि सुसंस्कृत समाज घडवतो.
चला, आजपासून आपल्या घरातील कन्हैयाला फक्त यशस्वी नव्हे, तर सुसंस्कृत बनवूया. कारण उद्याचा भारत आपल्या आजच्या संस्कारांवर उभा राहणार आहे.
हा लेख व्हाट्सअप, वृत्तपत्र, मासिक, फेसबुक, ब्लॉग किंवा लेखमालेसाठीही योग्य आहे. आवश्यक असल्यास मी याला अधिक भावनिक, अधिक प्रेरणादायी किंवा वर्तमान सामाजिक घटनांच्या संदर्भांसह आणखी प्रभावी स्वरूप देऊ शकतो.
लेखक –
प्रदीप चौधरी, नागपूर
हेल्थ अँड लाइफ कोच
H24 FIT CIUB and NUTRI WORLD
संपर्क – ८६६८४६६४३८
Author: इंजि. प्रदीप चौधरी
लेखक नागपूर येथील रहिवासी असून अमरावती येथील कृषिदेव खत कारखान्यात कारखाना व्यवस्थापक म्हणून कार्यरत आहेत. पेशाने ते यांत्रिकी अभियंता आहे, त्याचबरोबर समाजातील आरोग्य आणि फिटनेस जनजागृतीसाठी ते हेल्थ अँड लाइफ कोच म्हणूनही कार्यरत असून समाजप्रबोधनाचे कार्य सक्रियपणे करतात. साहित्याची आवड असल्यामुळे ते सामाजिक, शैक्षणिक तसेच आरोग्य व जीवनशैली विषयक लेखन नियमितपणे करतात. त्यांनी सामाजिक, शैक्षणिक व साहित्यिक विषयांवर विपुल लेखन केले असून त्यांचे लेख सोशल मीडिया मध्ये सातत्याने प्रकाशित होतात. विविध सामाजिक संस्थांच्या माध्यमातून ते समाजप्रबोधनाचे कार्य प्रभावीपणे पार पाडत आहेत. आपल्या प्रभावी आणि विचारप्रवर्तक लेखणीद्वारे ते सामाजिक, शैक्षणिक व धार्मिक विषयांवरील महत्त्वपूर्ण विचार जनतेसमोर मांडतात. आपले विचार सा. रयत रक्षक व रयत रक्षक न्यूज, महाराष्ट्र च्या माध्यमातून ते नेहमी प्रखरतेने मांडत असतात.
