या भजनातील ओळी केवळ भक्तीगीत नाहीत, तर त्या समाजाला दिलेला एक इशारा आहेत. जेव्हा पात्र व्यक्तीला न्याय मिळत नाही आणि अपात्र व्यक्ती सत्तेचा, संपत्तीचा व प्रतिष्ठेचा उपभोग घेते, तेव्हा समाजात नैतिक अध:पतन सुरू होते. आजूबाजूला घडणाऱ्या अनेक घटना पाहिल्या की या ओळींची आठवण अपरिहार्यपणे होते.
भारत आज जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आहे. अवकाश संशोधन, डिजिटल तंत्रज्ञान, पायाभूत सुविधा, उद्योग, अर्थव्यवस्था या सर्व क्षेत्रांत देश प्रगती करत आहे. या प्रगतीचा प्रत्येक भारतीयाला अभिमान आहे. परंतु याच वेळी दुसरे वास्तवही आपल्या समोर उभे आहे. समाजातील विषमता वाढत आहे. प्रामाणिक माणूस संघर्ष करत आहे, तर काही लोक अल्पावधीत अफाट संपत्ती मिळवताना दिसतात. त्यामुळे सामान्य नागरिकांच्या मनात प्रश्न निर्माण होतो—हा विकास सर्वांसाठी आहे की काही मोजक्या लोकांसाठी?
लोकशाहीचा आत्मा धोक्यात आहे का?
लोकशाही म्हणजे केवळ पाच वर्षांतून एकदा मतदान करणे नाही. लोकशाही म्हणजे जनतेच्या मताचा आदर, पारदर्शक शासन, नैतिक राजकारण आणि उत्तरदायित्व.
आज निवडणुकांनंतर पक्षांतर, सरकार स्थापनेसाठी होणारी राजकीय समीकरणे, आमदार-खासदारांच्या खरेदी-विक्रीचे आरोप आणि सत्तेसाठी होणारे संघर्ष पाहून सामान्य मतदार गोंधळून जातो. मतदाराने एका विचारसरणीला मत दिले, पण निवडून आलेला प्रतिनिधी नंतर वेगळ्या राजकीय भूमिकेत जातो, तेव्हा मतदाराच्या विश्वासाला धक्का बसल्याची भावना निर्माण होऊ शकते.
लोकशाहीची खरी ताकद केवळ बहुमतात नसते; ती विश्वासात असते.
भ्रष्टाचार – राष्ट्राची शांत हत्या
भ्रष्टाचार राष्ट्राला एका दिवसात संपवत नाही. तो हळूहळू संस्थांवरील विश्वास कमी करतो.
लाच देणारा आणि लाच घेणारा दोघेही राष्ट्राचे नुकसान करतात. नियम पाळणारा नागरिक शिक्षा भोगतो आणि नियम मोडणारा पुरस्कार मिळवतो, अशी भावना निर्माण झाली तर समाजातील नैतिकतेचा पाया डळमळतो.
आज अनेक तरुण विचारतात—प्रामाणिक राहून यश मिळू शकते का? हा प्रश्न निर्माण होणेही समाजासाठी चिंतेची बाब आहे.
श्रीमंत अधिक श्रीमंत… मध्यमवर्गाचा संघर्ष
भारताचा मध्यमवर्ग हा देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे.
तो कर भरतो. मुलांना शिक्षण देतो. कर्जाचे हप्ते भरतो. वृद्ध पालकांची जबाबदारी घेतो. उद्योग, व्यापार आणि सेवाक्षेत्र चालवतो.
परंतु त्याच्यावर महागाई, शिक्षणाचा वाढता खर्च, आरोग्यावरील खर्च, घरकर्ज, रोजगाराची असुरक्षितता आणि करांचा भार सतत वाढत आहे.
मध्यमवर्ग संपणार असे निश्चित म्हणता येणार नाही, पण तो आर्थिकदृष्ट्या अधिक कमकुवत होऊ नये यासाठी रोजगारनिर्मिती, गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि संतुलित आर्थिक धोरणे आवश्यक आहेत.
श्रीरामांकडून शिकण्यासारखे
श्रीरामांचा आदर्श हा केवळ धार्मिक नाही, तर नैतिक आणि प्रशासकीयही आहे.
रामराज्याचा अर्थ एका धर्माचे राज्य नव्हता. त्याचा अर्थ होता—न्याय, समान संधी, उत्तरदायित्व, करुणा आणि लोककल्याण.
राजा स्वतःला मोठा समजत नव्हता; तो स्वतःला जनतेचा सेवक मानत होता.
आज सत्तेतील प्रत्येक व्यक्तीने हा आदर्श समोर ठेवण्याची गरज आहे.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा इशारा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान स्वीकारताना स्पष्ट सांगितले होते की राजकीय लोकशाही टिकवायची असेल तर सामाजिक आणि आर्थिक न्यायही तितकाच महत्त्वाचा आहे.
जर समाजात असमानता वाढली, तर लोकशाही कमकुवत होऊ शकते. म्हणूनच संविधानाने समान संधी, स्वातंत्र्य, बंधुता आणि न्याय यांना सर्वोच्च स्थान दिले आहे.
दोष फक्त नेत्यांचा नाही
लोकशाहीत नागरिकही तितकाच जबाबदार असतो.
आपण मतदान करताना व्यक्तिमत्त्व पाहतो की जात?
काम पाहतो की धर्म?
प्रामाणिकपणा पाहतो की पैसा?
जर आपण चुकीच्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष केले, तर त्या अधिक बळकट होतात.
आशेचा किरण
भारताचा इतिहास सांगतो की हा देश संकटांमधून अधिक सक्षम बनला आहे.
युवक जागृत होत आहेत.
माहितीचा अधिकार आहे.
न्यायव्यवस्था आहे.
मुक्त प्रसारमाध्यमे आणि जागरूक नागरिक आहेत.
हीच लोकशाहीची खरी ताकद आहे.
निष्कर्ष
“हंस दाणा वेचतो, कावळा मोती खातो” ही केवळ कलियुगाची व्यथा नाही; ती समाजाला स्वतःकडे पाहण्यास भाग पाडणारी चेतावणी आहे.
प्रश्न एवढाच आहे
आपण प्रामाणिक माणसाचा सन्मान करणार का?
मतदाराच्या मताचा आदर करणार का?
भ्रष्टाचाराला नकार देणार का?
मध्यमवर्ग, गरीब, शेतकरी, कामगार आणि तरुण यांना न्याय देणारी व्यवस्था उभारणार का?
जर उत्तर “होय” असेल, तर कलियुग संपण्याची सुरुवात आजपासूनच होईल.
कारण…
लोकशाहीचे भविष्य संसदेत लिहिले जात नाही; ते प्रत्येक जागरूक नागरिकाच्या विवेकात लिहिले जाते.
“हंसाला त्याचा हक्क मिळाला आणि कावळ्याने मोती खाणे थांबवले, तोच दिवस खऱ्या अर्थाने रामराज्याच्या दिशेने टाकलेले पहिले पाऊल असेल.”
लेखक –
इंजि. प्रदीप चौधरी
हेल्थ अँड लाइफ कोच
H24 FIT CLUB & NUTRI WORLD, नागपूर.
संपर्क – ८६६८४६६४३८
Author: इंजि. प्रदीप चौधरी
लेखक नागपूर येथील रहिवासी असून अमरावती येथील कृषिदेव खत कारखान्यात कारखाना व्यवस्थापक म्हणून कार्यरत आहेत. पेशाने ते यांत्रिकी अभियंता आहे, त्याचबरोबर समाजातील आरोग्य आणि फिटनेस जनजागृतीसाठी ते हेल्थ अँड लाइफ कोच म्हणूनही कार्यरत असून समाजप्रबोधनाचे कार्य सक्रियपणे करतात. साहित्याची आवड असल्यामुळे ते सामाजिक, शैक्षणिक तसेच आरोग्य व जीवनशैली विषयक लेखन नियमितपणे करतात. त्यांनी सामाजिक, शैक्षणिक व साहित्यिक विषयांवर विपुल लेखन केले असून त्यांचे लेख सोशल मीडिया मध्ये सातत्याने प्रकाशित होतात. विविध सामाजिक संस्थांच्या माध्यमातून ते समाजप्रबोधनाचे कार्य प्रभावीपणे पार पाडत आहेत. आपल्या प्रभावी आणि विचारप्रवर्तक लेखणीद्वारे ते सामाजिक, शैक्षणिक व धार्मिक विषयांवरील महत्त्वपूर्ण विचार जनतेसमोर मांडतात. आपले विचार सा. रयत रक्षक व रयत रक्षक न्यूज, महाराष्ट्र च्या माध्यमातून ते नेहमी प्रखरतेने मांडत असतात.
